Türkiye'nin tam karşısında ne var? Dünyayı delip geçseniz nereye çıkardınız

Çocukken hepimiz merak ettik: yeri kazmaya devam etsem dünyanın öbür ucunda nereye çıkardım? Cevap çoğu insanın tahmininden çok daha ıssız bir yer.

Antipod nedir

Bir noktanın antipodu, dünyanın merkezinden geçen bir doğrunun yüzeyi deldiği diğer noktadır. Yani tam karşınız. Aranızdaki mesafe her zaman aynı: yaklaşık 20.000 kilometre, yani dünya çevresinin yarısı.

Bulmak için iki basit işlem yeterli. Enlemin işaretini ters çevirirsiniz: 41 kuzey ise 41 güney olur. Boylamı ise 180 dereceden çıkarır, işaretini değiştirirsiniz.

İstanbul'un tam karşısı

İstanbul 41,014 kuzey ve 28,950 doğu koordinatlarında. Antipodu:

41,014 güney — 151,050 batı.

Burası Güney Pasifik Okyanusu. En yakın kara parçası binlerce kilometre uzakta; ne ada var ne kayalık. Sadece su.

Ankara için sonuç çok farklı değil: 39,920 güney — 147,146 batı. Yine Güney Pasifik, yine açık deniz.

Yani Türkiye'nin herhangi bir yerinden dünyayı delip geçseniz okyanusun ortasına çıkardınız. Kara değil, gemi bile nadiren geçen bir bölge.

Neden hep okyanus çıkıyor

Tesadüf değil, istatistik. Yeryüzünün yaklaşık yüzde yetmişi su ve karalar dünyaya eşit dağılmamış: büyük kısmı kuzey yarımkürede toplanmış.

Bunun matematiksel sonucu şu: kuzey yarımküredeki bir kara parçasının antipodu, büyük olasılıkla güney yarımkürede bir okyanusa düşer. Kara-kara eşleşmesi yeryüzünün yalnızca yüzde on beşi civarında.

Bu yüzden "Türkiye'nin karşısı Yeni Zelanda" gibi yaygın bir yanlış var. Yeni Zelanda İstanbul'un antipodundan binlerce kilometre uzakta; asıl İspanya ve Portekiz'in antipodu Yeni Zelanda civarına düşüyor.

Kara-kara çıkan nadir eşleşmeler

Antipodu karaya düşen bölgeler azınlıkta ama var. En bilinen örnekler Güneydoğu Asya ile Güney Amerika arasında: Endonezya ve Malezya'nın bazı bölgelerinin karşısı Amazon havzasına denk geliyor. Çin'in bir kısmının antipodu Arjantin ve Şili civarında.

Avrupa tarafında ise İber Yarımadası'nın antipodu Yeni Zelanda çevresine düşüyor — bu, kara-kara eşleşen sayılı yerlerden biri.

"Tünel kazsak" sorusunun gerçek cevabı

Fizik açısından bu tünel mümkün değil ama neden mümkün olmadığını bilmek antipod kadar ilginç.

Dünyanın merkezine doğru indikçe sıcaklık ve basınç hızla artıyor. Çekirdekte sıcaklık güneş yüzeyiyle karşılaştırılabilir düzeyde; basınç ise bilinen hiçbir malzemenin dayanamayacağı kadar yüksek. İnsanlığın kazdığı en derin sondaj on iki kilometreyi biraz aşıyor — dünyanın yarıçapı ise 6.371 kilometre. Yani yolun binde ikisini bile gitmiş değiliz.

Merak edenler için: sürtünmesiz ve havasız bir tünel olsaydı, içine bıraktığınız bir cisim karşı uca yaklaşık 42 dakikada ulaşırdı ve tam öbür uçta hızı sıfıra düşerdi. Sonra geri düşmeye başlardı. İlginç olan şu: bu süre tünelin nereden nereye kazıldığından bağımsız.

Yön açısından ne anlama geliyor

Antipodun pratik bir sonucu var ve pusulayla ilgili. Tam antipodunuzdaki bir noktaya giderken her yön doğrudur — kuzeye de gitseniz güneye de, aynı mesafede oraya varırsınız. Sonsuz sayıda en kısa yol vardır.

Antipoda yaklaştıkça yön hesabı da kararsızlaşıyor: birkaç kilometrelik konum değişikliği açıyı onlarca derece oynatabiliyor. Bu, hesap hatası değil geometrinin doğası.

Kıble açısından rahatlatıcı bir not: Kâbe'nin antipodu Pasifik Okyanusu'nda, kara olmayan bir noktada. Yani dünyada bu kararsızlığın yaşandığı yerde yaşayan kimse yok — kıble açısı her yerleşim yeri için kararlı biçimde hesaplanabiliyor.

Kendi bulunduğunuz noktanın antipodunu Ne Tarafımda? aracında görebilirsiniz; her yön çifti sayfasında köken noktanın antipod koordinatını da veriyoruz. Konunun geometrisini antipod yazısında daha ayrıntılı ele aldık.