Boztepe kıble yönü: 163.4°

Boztepe konumundan Kâbe'ye bakan yön 163.4 derecedir ve bu, 16 yönlü pusula gülünde güney-güneydoğu yönüne düşer. Yani Boztepe'de namaza duracak biri, yüzünü genel olarak güney tarafına çevirmelidir. Bu değer Kırşehir, Türkiye coğrafyasında bulunmanızın doğal sonucudur: Kâbe Boztepe'nin güney-güneydoğuunda kaldığı için kıble de o yöne bakar.

Kâbe'ye olan kuş uçuşu mesafe 2.048 km. Bu orta ölçekli bir mesafe; aynı il içindeki farklı ilçeler arasında açı farkı genellikle bir derecenin altında kalır.

Açıyı hesaplarken büyük daire (ortodrom) yöntemini kullanıyoruz — Diyanet İşleri Başkanlığı'nın da esas aldığı yöntem budur. Yeryüzündeki en kısa yol düz bir çizgi değil, kürenin merkezinden geçen bir düzlemin yüzeyle kesişimidir. Bu yüzden duvardaki bir haritaya cetvel dayayarak bulacağınız yön, özellikle uzun mesafelerde gerçek kıbleden farklı çıkar.

Bu farkı sayfada görebilirsiniz: sabit pusula açısıyla gidilen yolun (loksodrom) açısı 165.0 derece, yani büyük daireden 1.7 derece farklı. Fark küçük ama ölçülebilir.

Boztepe konumunda manyetik sapma +6.11 derece (doğu yönünde). Bu, manyetik kuzeyin coğrafi kuzeyden ne kadar saptığını gösterir. Sonucu doğrudan etkiler: kıble açısı gerçek kuzeye göre 163.4 derece olsa da, elinizdeki manyetik pusulada 157.3 derece okumanız gerekir.

Bu ayrımı yapmayan bir uygulama, Boztepe için yaklaşık 6.1 derecelik sabit bir hata üretir. Hata küçük görünse de sistematiktir: her seferinde aynı yöne kayar ve kullanıcı bunu hiçbir şekilde fark edemez.

Sapma değerini NOAA/NCEI'nin WMM-2025modelinden hesaplıyoruz. Model, Dünya'nın manyetik alanını 12. dereceye kadar küresel harmoniklerle tanımlar ve resmî katsayı dosyasından üretilir. Boztepe için sapma yılda yaklaşık +0.032 derece değişiyor; yani on yılda 0.32 derecelik bir kayma birikiyor. Gerçek kuzeye göre verdiğimiz açı ise hiç değişmez, çünkü coğrafya sabittir.

Cihazınız gerçek kuzeyi bildiriyorsa (iPhone genelde bildirir) sapmayı ikinci kez uygulamıyoruz; manyetik kuzey bildiriyorsa düzeltmeyi biz ekliyoruz. Hangi durumda olduğunuzu yukarıdaki kadranın altındaki etikette görebilirsiniz.

163.4 derece doğru bir sayı, ama odanızda dereceyi gösteren bir şey yok. Gördüğünüz tek referans duvarlardır. Aradaki köprüyü kurmanın üç pratik yolu var ve hangisini seçeceğiniz elinizdeki imkâna bağlı.

Pusulayla

Yukarıdaki kadranda mor oku ekranın tepesindeki nişangâha getirin; hizalandığınızda kadran yeşile döner ve cihaz kısa bir kez titrer. Elinizde ayrı bir analog pusula varsa 157.3 dereceyi hedefleyin — 163.4 değil. Ölçümü elektronik cihazlardan ve metal yüzeylerden uzakta yapın.

Duvara göre

Daha kalıcı olan yol bu. Harita aracındabinanızı uydu görüntüsünde bulup referans duvarınızın açısını işaretleyin; size "kıble duvardan şu kadar derece açıyla" bilgisini verir. Bir kez ölçüp not aldığınızda ("salon, pencere duvarına göre 37° sağa") o not yıllarca geçerli kalır, çünkü coğrafya değişmiyor.

Güneşle

Sensöre hiç güvenmek istemiyorsanız güneş yöntemi daha güvenilirdir. Güneşin konumu gökmekanikle hesaplanır ve hiçbir manyetik parazitten etkilenmez. O sayfa, Boztepe için bugün gölgenin tam kıble hattında olacağı saati de hesaplıyor — o dakikada dikili bir cismin gölgesi doğrudan kıble çizgisini verir.

Kısa cevap: kıble açısı hiç değişmez. Boztepe ile Kâbe arasındaki coğrafi ilişki sabittir;163.4 derece bugün de, otuz yıl sonra da aynı olacak. Bu yüzden gerçek kuzeye göre verilen açıyı bir kere not etmeniz yeterli.

Değişen tek değer manyetik sapma. Şu anda +6.11 derece ve yılda +0.032 derece kayıyor. Yani pusulada okunacak değer on yılda yaklaşık 0.32 derece farklılaşacak. Pratikte bu, analog pusula kullanıyorsanız düzeltmeyi on yılda bir gözden geçirmenin yeterli olduğu anlamına gelir.

Yükseklik de açıyı değiştirmez. Zemin katta veya yirminci katta olmanız arasında ölçülebilir bir fark yok; kıble bir yatay yön tayinidir. Aynı şekilde binanın içindeki konumunuz da fark yaratmaz — bir odadan diğerine geçmek koordinatı metreler kadar değiştirir, açıya etkisi derecenin milyonda birleri düzeyindedir.

Anlamlı fark oluşması için onlarca kilometre yer değiştirmeniz gerekir. Bu yüzden ilçe düzeyinde ayrı sayfa sunuyoruz ama il merkeziyle arasındaki farkın genellikle ihmal edilebilir olduğunu da açıkça yazıyoruz.